Een Italiaans kunstwerk; is speculeren met publiek geld altijd fout?

Medardo Rosso himself (1858-1928)Een paar jaar geleden was het een hot item bij woningcorporaties: speculeren met derivaten. Tot het helemaal mis ging. Museum Boijmans Van Beuningen laat zien dat andere maatschappelijke instellingen het nog steeds doen. Schande! Of toch niet?

Speculeren
Opties en derivaten hebben een slechte naam. Helemaal als overheden of maatschappelijke instellingen ze gebruiken [zie onderaan voor meer perspectief]. En dan vooral derivaten gebruiken in de zin van: speculeren. Oftewel financiële risico’s nemen, met winst maken als primair doel. [zie verder onderaan een korte uitleg over speculeren met derivaten]. Diverse corporaties gingen er (bijna) aan ten onder, met Vestia als boegbeeld. De schade, ook maatschappelijk, is nog steeds niet hersteld. Het zal nog jaren duren voordat niemand die blaren meer voelt.

Enter: gesluierde Italiaanse vrouw
Femma a la voilette - onderwerp van speculerenEn toen bleek vorige week het Boijmans Van Beuningen museum in Rotterdam te speculeren met derivaten. Doel: Femme à la voilette van kunstenaar Medardo Rosso betaalbaar maken. Raadsvragen. Gedoe in media. Maar is het echt zo erg wat het Boijmans deed?

Wat was er aan de hand? Boijmans heeft € 45.000 aanschafbudget van gemeente Rotterdam per jaar. De rest moet per geval bij fondsen en particulieren bijeengesprokkeld worden. Het aankoopbedrag voor de bijzondere sculptuur ($ 2,5 miljoen) lag dus niet bij Boijmans op de plank. Boijmans moest een paar maanden aan de slag om te trachten fondsen te werven voor de aanschaf van het beeld. Gedurende die tijd kon de dollar/euro koers veranderen. De kans bestond dat het beeld daardoor in euro’s duurder zou worden. Dat wilde men voorkomen. Dat kan met opties: derivaten die zouden uitbetalen bij een waardestijging van de dollar. Het kopen van de opties voor in totaal € 22.000 had een specifiek doel: de aanschaf van een specifiek kunstwerk beter binnen handbereik zien te krijgen. De volgende situatie ontstaat:

  • Het risico voor Boijmans was gelimiteerd op € 22.000 – de prijs van de opties. Dit is ruim een procent van de aanschafprijs van het kunstwerk (€ 1,9 miljoen). Weggegooid geld als de dollar zou dalen. Maar niet een bedrag waar het museum zwaar onder zou lijden.
  • Erg belangrijk tegenwoordig: directeur Sjarel Ex had de transactie netjes afgestemd met zijn Raad van Toezicht, die instemde en meewerkte.
  • Boijmans voorzag / gokte het juiste scenario. De derivaten bleken aan het einde geld waard: € 123.000. Als je de reconstructie van de fondsenwerving leest, lijkt het speculeren net de druppel die de aankoop mogelijk heeft gemaakt.

Dus …
Bovenstaande is geen pleidooi voor ongebreideld speculeren. Het is wel een pleidooi om met open vizier te onderzoeken hoe je je doel kan bereiken. En dat je daarbij minder populaire of zelfs in de publieke opinie verdachte mogelijkheden niet bij voorbaat moet uitsluiten. Als een geringe, onderbouwde gok het verschil kan maken tussen succes en falen, en je kan je afweging objectief uitleggen, moet je het durven doen. En als die gok het gebruik van derivaten inhoudt, zorg er dan voor dat je risico gemaximaliseerd is – schrijf nooit een open cheque. Wie weet kan je dan iets memorabels realiseren …

______

Achtergronden

Speculeren en de overheid mag niet: wet FIDO
In 1999 kwam in overheidsland de