Is package deal Galgewaard som der delen?

Stadion Galgewaard FC Utrecht Overheden, voetbalclubs, prestigieuze gebouwen. Financiële samenwerking hiertussen blijkt toch vaak mis te gaan. Ditmaal moet gemeente Utrecht definitief een dik verlies nemen.

Wat er aan vooraf ging: gemeente redt volksclub in nood
Het verlies volgt uit een lening van € 25 miljoen uit 2003. De lening werd verstrekt aan een ontwikkelaar die daarmee het voetbalstadion deels kocht van FC Utrecht (club gered van faillissement) en de verbouwing van stadion Galgewaard afmaakte (gebiedsontwikkeling gered). In 2011 geraakte de ontwikkelaar in surseance. Sinds vorig jaar meent de Utrechtse gemeenteraad “dat financiële bemoeienis met het stadioncomplex geen kerntaak van de gemeente is en thuis hoort bij marktpartijen.” Het college moest aan de slag om de zaak af te wikkelen.

Package deal ter afwikkeling hoofdpijndossier
Op zich is dat allemaal oud nieuws. Wat nieuw is, is dat er een overeenkomst is tussen partijen. En dat deze op financieel gebied ondoorzichtig en inconsequent is. Gemeente, de lokale Rabobank en (met name) curatoren van ontwikkelaar Memid Investment BV en enkele maatschappijen daaromheen zijn partij in de overeenkomst. Met deze deal kan Utrecht eindelijk het dossier sluiten. Wat opvalt, is dat er een package deal werd gesloten. Onderhandeling technisch is dat vaak een goede zet. Echter, in dit geval belemmert het zicht op de daadwerkelijke “kosten” van de losse elementen. In het openbaar bestuur moet daar (wat mij betreft) terughoudend mee worden omgegaan: transparantie leidt tot vertrouwen. Kijkt u even mee? De vaststellingsovereenkomst regelt voor maar liefst dertien punten een afhandeling.

1. Verkoop vordering (obv originele leningsovereenkomst max. € 27,2 miljoen)
2. Verkoop en uitgifte in eeuwigdurende erfpacht (parkeerterrein)
3. Verlenging erfpacht met tien jaar (trainingscomplex)
4. Uitgifte van een nieuwe, eeuwig durende erfpacht (Vleutenseweg)
5. Omzetting tijdelijk erfpachtrecht naar eeuwigdurende erfpacht (oude gedeelte stadion)
6. Bereidheidsverklaring voor planologische procedure tot wijziging bestemming naar “kantoren” (Apollotoren)
7. Aanpassing van een beheergebied (Westplein)
8. Herinrichting van een plein (Westplein)
9. Bereidheidsverklaring voor positieve houding bij evenementen (in Galgenwaard complex)
10. Compensatie uit hoofde een “Bouwclaim” is inbegrepen bij afhandeling lening
11. Opheffing van een beslag
12. Betaling van een bankgarantie (€ 0,5 miljoen)
13. En uiteraard de diverse finale kwijtingen over en weer.

Opvallend rekenwerk
Voor dit hele zwikje betaalt Rabobank aan de gemeente € 6 miljoen. Maar waarom zou Rabo betalen voor omzetting van bijvoorbeeld een erfpachtrecht van een stukje stadion? Omdat Rabo een forse vordering op de ontwikkelaar c.s. heeft, zal de waarde verhoging van de erfpacht via die claim uiteindelijk bij Rabo terecht komen. Dat vermoed ik althans, dat wordt niet expliciet gemaakt. Het is best complex allemaal.
En er is meer. De € 6 miljoen gaat Rabobank in vier jaarlijkse termijnen voldoen. Waarom? Rabo kan toch best morgen zo’n bedrag in enen overmaken? Maar nee, gespreid betalen is natuurlijk goedkoper voor Rabo. Utrecht maakt contant tegen een voor een overheid opvallend hoge discontovoet van 6%, al helemaal op dit moment (4% rente + 2% inflatie). Die vier termijnen zijn zo in 2015 € 5,65 miljoen waard. Tja …

Wat mij het meest steekt is de ondoorzichtigheid van de package deal. Behalve de twee bereidheidsverklaringen hebben al deze punten een financiële waarde. Bij de eindafrekening opgemaakt door de gemeente zie ik die lang niet allemaal terug. Ook mis ik consequent rekenen. Waarom een termijnbetaling van Rabobank wel tegen 6% contant maken (voor de Rabo voordelig), en een taxatie van ruim een jaar oud niet indexeren (dat zou voor Rabo nadelig zijn)? Waarom?

Gemiste kans
Het kan simpel beter. Waardeer elk item uit de package deal consequent en transparant. Laat zien wat er onder aan de streep als resultaat ontstaat. Prima dat er dan een afslag is als “onderhandelingsresultaat” of “afronding”. Voor openbaar bestuur geldt: wees helder. Ook hier. Maak er geen zoekplaatje van. Dat wekt niet de indruk dat hier een blijvende en nette oplossing is gerealiseerd voor een vervelend probleem. Jammer.

En terug naar 2003: hopelijk denken o.a. Rotterdam (Kuip) en Den Haag (Spui forum) even flink na voordat ze zich in vergelijkbare grootse projecten storten. Ditmaal was het Utrecht dat duur leergeld betaalde. Laten overheden hier van leren: òf hou je er buiten, of steek er geld in als subsidie of iets dergelijks, zodat je de kosten op dat moment geheel neemt. Maar wek niet de indruk dat het geld ooit terug komt.

Afsluitende opmerking
Alhoewel het wat mij betreft dus beter kan, hulde voor Utrecht dat ze een (of de?) hele stapel documenten, correspondentie en contracten over dit dossier openbaar maakt. Er is finale kwijting over en weer, het verlies is genomen, er zijn geen commerciële belangen van partijen in het spel en dus is er geen dringende reden (een deel van) deze informatie achter te houden. Hoewel jammer voor media en luizen in de pels: dat gedurende rechtszaken en onderhandelingen de gemeente zich niet in de kaarten liet kijken, lijkt me niet meer dan logisch. De wederpartij geeft dan ook geen full disclosure. Waarom zou een overheid zichzelf dan op achterstand stellen?

Enkele fait divers ter verstrooiing

  • Ontwikkelaar Memid was zuster van het hier in Amsterdam ook bekende Midreth (Stedelijk Museum).
  • Een voormalig FC Utrecht keeper was algemeen directeur.
  • De lokale Rabobank gaat schijnbaar voor tenminste € 35 miljoen het schip in bij Galgewaard.
  • En als we toch bezig zijn: Midreth bouwde ook Dirk Scheringa’s Museum voor Realisme in Opmeer.

____


Wil je voortaan gelijk mijn blogs ontvangen in je mailbox? Schrijf je dan hier in.